هنر قضاوت کردن

چند وقت است راجع به چندوچون قضاوت‌هایی که در مورد دیگران می‌کنم، برای خودم می‌نویسم.

خصوصاً وقتی زمانم آزادتر است، به قضاوت خودم می‌نشینم تا جنس افکارم را بهتر بشناسم.

با خودم فکر کردم حالا که قضاوت کردن، این حجم از زمان هرروزم را پر می‌کند، بهتر است فکر شده‌تر باشد تا بدانم چه حجمی از آن از روی تعصب و نگاه خودمحور است، چه حجمی مربوط به استریوتایپ‌ها و از روی ناآگاهی است و چه حجمی را با درصد زیادی از اطمینان انجام می‌دهم.

وقتی راجع به نحوۀ قضاوت کردنمان فکر می‌کنیم و عادت‌ها، نگرش و طرز فکرمان را دسته‌بندی می‌کنیم، به یک جمع‌بندی خوب راجع به خودمان می‌رسیم و بهتر می‌فهمیم به کدام‌یک از افکارمان باید بهای بیشتری بدهیم و ترجیحاً کدام‌ها را نادیده بگیریم.

وقتی بعد از هر بار قضاوت دیگران، به قضاوت خودمان می‌نشینیم و نوع نگاهمان را تحلیل می‌کنیم، بعد از مدتی، فکر کردن به طرز فکرمان، به یک عادت خوب تبدیل می‌شود و کم‌ترین فایده‌اش این است که کمتر دچار پشیمانی حاصل از ناآگاهی‌مان می‌شویم.

برای نمونه، وقتی نوع نگاهم را راجع به روابط بین فردی و فرهنگ خانواده‌ها تحلیل کردم، متوجه شدم ناخودآگاه روی چند دسته‌بندی مشخص، دیگران را قضاوت می‌کنم.

معیارهای ناخودآگاهم برای قضاوت کردن، چنین مواردی بود:

  • القاب و الفاظی که در خانواده‌ها استفاده می‌شود. کلماتی که در مکالمات روزمره بین افراد ردوبدل می‌شوند (اجازۀ بیان شدن دارند)؛ و مهم‌تر از آن، عکس‌العملی که افراد نسبت به این کلمات نشان می‌دهند.
  • درخواست کمک کردن، چقدر راحت بیان می‌شود و با چه عکس‌العملی از طرف دیگران، مواجه می‌شود.
  • چه حجمی از مکالمات در خانواده، مونولوگ یا دیالوگ هستند و تا چه اندازه دیالوگ‌ها در آرامش بیان می‌شوند و چقدر درک می‌شوند.
  • حدومرز شوخی‌ها، تعریف چارچوب‌ها و میزان انعطاف‌پذیری که راجع به آن‌ها وجود دارد.

بعد از نوشتن چند لیست این‌چنینی، احساس کردم به خودشناسی بهتری دست پیدا کردم و برآورد درست‌تری راجع به مسئولیتم در قبال قضاوت‌هایی دارم که درمورد دیگران کرده‌ام یا باید می‌کردم.

یکی از بزرگ‌ترین درس‌های این دسته‌بندی‌های قضاوتی برایم، این است که مواقعی که صددرصد راجع به نتیجۀ قضاوت‌هایم مطمئن هستم، حداقل به اندازۀ دو سه درصد برای داشتن خطا در نگاهم، جا باز کنم.

جالب است همین درصد کوچک، خیلی وقت‌ها با گذر زمان، اشتباه بودن کل قضاوتم را نشان داده است.

پیشنهاد می‌کنم اگر راجع به مسئله‌ای قضاوت صددرصدی دارید، به‌اندازۀ درصد خیلی کوچکی برای احتمال اشتباه بودن نگاهتان، جا باز کنید. احتمالاً از نتایج آن شگفت‌زده می‌شوید.

عضویت در کانال تلگرام ناهید عبدی

4 دیدگاه

  1. محمد رضا معاشرتی

    ۱۳۹۷-۰۲-۱۶ at ۱:۵۲ ق.ظ

    متاسفانه خیلی از مردم کشور ما عادت کرده اند راجع به دیگران هر طور که دوست داشته باشند قضاوت کنند.
    خودِ من سالهاست که تلاش می کنم این نگرشِ منفی را از خودم دور کنم و فکر می کنم تا حد زیادی هم موفق شده ام. اصلا چرا باید دیگران را قضاوت کنیم؟!
    در ضمن یادداشتی را که قولش را داده بودم نوشتم. 😉
    لطفا آن را در نشانی زیر بخوانید:
    http://www.moasherati.com/1397/02/16/neshaste5

    1. ناهید عبدی

      ۱۳۹۷-۰۲-۱۸ at ۱۲:۲۱ ق.ظ

      محمدرضای عزیز

      مرسی از نگاه گرمت، قلم دلنشینت و لطف بی اندازه ای که به من داری.
      پست زیبات رو خوندم و به داشتن دوست خوبی مثل شما به خودم بالیدم.
      وقتی از دیگران می نویسی، نشون می دی که عزت نفس و رشد درونی رو چه خوب فهمیدی و زندگی می کنی.
      برات بهترین ها رو آرزو می کنم و امیدوارم این همراهی، پر از رضایت، یادگیری و دقیقه های پرثمر برای من، شما و دیگر دوستان باشه.
      سرافراز و شاد باشی.

      1. محمد رضا معاشرتی

        ۱۳۹۷-۰۲-۱۹ at ۱:۵۸ ق.ظ

        از لطفتون سپاسگزارم
        همنشینی با شما بزرگان باعث افتخار و رشدِ من است
        استوار بمانید

  2. معصومه

    ۱۳۹۷-۰۲-۱۷ at ۱۰:۴۴ ق.ظ

    چه عنوان جالبی انتخاب کردی “هنر” قضاوت کردن. از این که این جمله کلیشه ای ” دیگران را قضاوت نکنید” را تکرار نکردی ازت ممنونم. چون بعد از چند سال در گیر بودن با این موضوع وکار کردن روی خودم تازه متوجه شدم این حرف شاید در کل درست باشه ولی عملی نیست چون از یک طرف ذهن انسان سکوت سرش نمیشه ومرتب به دنبال یافتن یه موضوع برای وراجی هاش هست ،از طرف دیگه ما برای ارتباط برقرار کردن و برای محافظت از خودمون نیاز داریم بر اساس حرکات،جملات و اخلاق و رفتار افراد یه شناخت ابتدایی در ذهنمون ایجاد کنیم ومتناسب با این شناخت درست یا غلط تو ارتباط پیش بریم .ما به این ابزار نیاز داریم حالا اسمش هرچی می خواد باشه وقتی قضاوتی نباشه ،واکنشی هم نیست( این جوری که من دریافتم) اونوقته که به آدم احساس حماقت دست میده.
    بهترین نکته رو امروز شما گفتی در کنار قضاوت کردن قالب های فکری خودمون بررسی کنیم ویه درصدی برای خطای خودمون در نظر بگیریم.
    متشکرم

پاسخ دهید